Dieta niemowlaka

RODZAJE MLEKA DLA NIEMOWLĄT

Najlepszym pokarmem dla noworodków jest mleko matki. Eksperci zalecają, by wyłącznie nim karmić niemowlęta do 6. miesiąca życia. Zaspokaja ono w tym okresie w pełni zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Po tym okresie do diety wprowadza się tzw. pokarmy uzupełniające, gdyż karmienie jedynie piersią przestaje wystarczać.

Czasem istnieją przeciwwskazania do karmienia piersią, bądź mama z różnych względów rezygnuje z karmienia naturalnego. Z pomocą przychodzą wtedy mleka modyfikowane. [1]

Dla noworodków i niemowląt przeznaczone są mleka początkowe oznaczone symbolem „1”. Ponieważ wraz z rozwojem zmienia się zapotrzebowanie dziecka na składniki odżywcze, to w żywieniu dzieci od 6. miesiąca do 1. roku życia zastosowanie znajdują mleka następne z numerem „2”. Warto jednak dodać że mleko „1” może być stosowane również w drugim półroczu życia wraz z pokarmami uzupełniającymi, jeśli tak zadecyduje lekarz.[2]

Wymienione mleka modyfikowane produkuje się najczęściej na bazie mleka krowiego, które ulega odpowiednim modyfikacjom, by jak najwierniej przypominać mleko kobiece. Jeśli jednak u niemowlęcia pojawią się objawy takie jak:

* kolka,

* biegunka,

* wymioty,

* wysypka,

mogą być to sygnały alergii u niemowlaka spowodowanej spożywanym pokarmem.

W takich sytuacjach rozwiązaniem są preparaty mlekozastępcze. W ich składzie znajdziemy częściowo już rozłożone białko mleko krowiego lub izolaty sojowe. Składniki te są mniej alergizujące.[1],[2]

ROZSZERZANIE DIETY NIEMOWLAKA

Czas na rozpoczęcie zmiany diety u niemowląt to nie wcześniej niż 17. tydzień życia i nie później niż 26. tydzień. Gdy niemowlę potrafi już siedzieć podtrzymywane, utrzymywać główkę oraz uczy się połykać pokarmy stałe to idealny moment, aby zacząć stopniowo wprowadzać pokarmy uzupełniające. Są to wszystkie produkty inne niż mleko kobiece czy mleko modyfikowane. Wspomagają one  rozwój dziecka – dostarczają energię, białko, żelazo, cynk oraz witaminy.  Pod koniec 1. roku życia dziecko powinno otrzymywać już tylko 2-3 posiłki mleczne, a pozostałe posiłki bezmleczne.[1]

Nowe pokarmy należy wprowadzać stopniowo oraz pojedynczo, rozpoczynając od niewielkich ilości np. dwie łyżeczki. Pozwoli to m.in. uniknąć zaparć. Przykładową zmianę diety u niemowlaka można rozpocząć od:

* kaszek (np. ryżowych, zbożowych),

* warzyw (np. marchew, brokuł),

* owoców (np. gruszki, jabłka, banany).

Warzywa i owoce muszą być gotowane, przetarte lub zmiksowane np. rozgnieciony banan lub przetarte jabłko. Trzeba mieć na uwadze, że dziecko dopiero uczy się nowych smaków i tekstur, więc może potrzebować kilku podejść do zaakceptowania smaku. Na początku warto podawać papki, a dopiero od 8. miesiąca można podać przekąski np. słupki ogórka, brokuły, które dziecko może samodzielnie trzymać.

Jeśli chodzi o kolejność nowych smaków w diecie niemowlaka, to najlepiej zacząć od warzyw, a dopiero potem wprowadzać owoce. Powodem jest to, iż smak warzyw jest trudniejszy do akceptacji dla niemowlęcia.[1,3]

Dieta bogata w żelazo

Zapotrzebowanie na żelazo u niemowląt od 7. miesiąca życia wynosi 11 mg/dobę. Przypada to na okres rozszerzania diety, a więc wprowadzane pokarmy powinny zaspokoić 90% zapotrzebowania na ten pierwiastek. Przykładem produktów bogatych w żelazo w diecie dla dzieci będą:

* mięso chude,

* ciemnozielone warzywa np. natka pietruszki,

* żółtka jaj,

* ciemne pieczywo.[3,4]

Dieta wegetariańska dla dziecka?

Niemowlęta mogą stosować dietę wegetariańską i wegańską, jednak jedynie pod opieką wykwalifikowanej osoby oraz stosując odpowiednią suplementację. Należy zadbać, aby w tego rodzaju diecie nie dopuścić do niedoborów pokarmowych mogących zaszkodzić dziecku.[1]

Jakie mięso dla niemowląt?

Mięso jest źródłem m.in. żelaza, cynku i białka. Zwykle jako pierwsze wprowadza się drób np. indyk, kaczkę, kurczaka. Kolejno wołowinę czy jagnięcinę. Niezwykle istotne jest by zwracać uwagę na jakość mięso i nie kupować go z nieznanego źródła. Dzieciom do 3. lat nie zaleca się podawania parówek, konserw, kiełbasy czy innych wyrobów garmażeryjnych.[1,3]

Dieta niemowlaka a sól

WHO zaleca, aby zmniejszać spożycie soli u dzieci, by w przyszłości mogły uniknąć nadciśnienia tętniczego. Unikanie dosalania wpływa także korzystnie na kształtowanie prawidłowych preferencji żywieniowych w przyszłości.[1]

Dieta bez cukru

Również cukier powinien być unikany, by w przyszłości móc wykształcić dobre nawyki. Cukier nie powinien być dodawany do napojów. Unikać warto również soków owocowych w wieku poniżej 12. miesięcy. Lepszą opcją będzie podanie przetartych owoców.[5]

ALERGIE POKARMOWE U NIEMOWLAKA

Istnieje grupa pokarmów, która obarczona jest ryzykiem rozwoju alergii pokarmowej, np.:

* krowie mleko,

* jajka,

* żywność z glutenem,

* orzechy,

* soja,

* skorupiaki,

Pokarmy te należy wprowadzać stopniowo, pojedynczo oraz w małych ilościach, by ocenić reakcję niemowlęcia na nie. Nie należy jednak zbyt długo zwlekać z podaniem niektórych pokarmów np. jaj, bo może zwiększać to ryzyko rozwoju alergii na nie. Warto wspomnieć, że jajko musi być ugotowane na twardo. Jeśli jednak pokarm wywołuje objawy alergii u niemowlęcia takie jak np. biegunkę, wymioty, wysypkę, należy zastosować dietę eliminacyjną.[1,6]

Dieta bez mleka

Do ukończenia przez niemowlę 1. roku życia nie powinno ono otrzymywać mleka krowiego. Wcześniejsze jego podawanie jako główny napój zwiększa ryzyko rozwoju alergii i zbytnio obciąża nerki. Małe ilości mleka są jednak dozwolone jako dodatek do produktów uzupełniających.[1]

Co z chlebem z glutenem?

Gluten można wprowadzać do diety niemowlęcia wraz z innymi pokarmami w tym samym czasie. Jego spożywanie nie wpływa na rozwój celiakii, jednak sugeruje się, by ilość podawanego dziecku pieczywa w pierwszych miesiącach nie była zbyt duża. Można przyjąć, że ½ kromki w okresie wprowadzania tego pokarmu to całkiem spora ilość, natomiast 1/10 kromki nie jest dużą porcją.[1]

WYKAZ ŹRÓDEŁ:

^[1]           Szajewska H. et al.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Przegląd Pediatryczny 2021/Vol 50.

^[2]           Więch M.: Do kiedy mleko modyfikowane?, epozytywnaopinia.pl [dostęp 06.10.2022]

^[3]           Weker H. i Barańska M.: Żywienie niemowląt i małych dzieci, Instytut Matki i Dziecka 12.2014 r.

^[4]           Jarosz M., Rychlik E., Stoś K., Charzewska J.; Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie; PZH 2020

^[5]           Duruea T.: Introducing solid foods and vitamin and mineral supplementation during infancy; UpToDate 2022 [dostęp 07.10.2022]

^[6]           NHS: Food allergies in babies and young children.2021 [dostęp 07.10.2022]