Jak przebiega połóg?

CO TO JEST POŁÓG?

Okres po porodzie, w którym organizm kobiety regeneruje się i powraca do stanu sprzed ciąży, nazywamy połogiem. Dotyczy zarówno sfery fizycznej, jak i psychicznej.

W czasie ciąży Twoje ciało bardzo się zmienia. Przykładowo, pod wpływem hormonów stopniowo powiększa się macica, inaczej rozmieszczają narządy wewnętrzne, a serce pompuje więcej krwi. Zapewnia to najlepsze warunki do rozwoju dziecka i później porodu. Zachodzące zmiany nie zostają jednak na zawsze i większość z nich ustępuje po ciąży.

Połóg to również czas, w którym przystosowujesz swoje życie do obecności w nim malucha. Uczysz się nim opiekować, karmić go czy komunikować z nim.[1],[2]

Cesarskie cięcie a połóg

Połóg następuje niezależnie od tego, czy poród odbył się drogami natury czy cięciem cesarskim. Dolegliwości temu towarzyszące są bardzo podobne. Po cesarce kobieta może jednak zmagać się z silniejszymi bólami rany pooperacyjnej. Inne jest też jej umieszczenie – w przypadku cięcia cesarskiego to dolna okolica brzucha.

ILE TRWA POŁÓG?

Połóg zaczyna się w momencie narodzin dziecka. Trwa zwykle przez 6-8 tygodni, chociaż zmiany mogą zachodzić nawet do 12 tygodni. Z tego też względu niektórzy określają połóg czwartym trymestrem ciąży.[1]

JAK WYGLĄDA POŁÓG?

Każda ciężarna w czasie połogu może zgłaszać trochę inne dolegliwości. Dla jednej z nich będzie to bardzo wymagający czas, inna z kolei przejdzie go bardzo łagodnie. To indywidualna sprawa. Dlatego też pamiętaj, że nie wszystkie wymienione poniżej objawy muszę się u Ciebie pojawić lub będą mieć różne nasilenie.

Dreszcze poporodowe

Po porodzie możesz doznać silnych, niekontrolowanych dreszczy na całym ciele. Trwają nie dłużej niż godzinę i zwykle nie są powodem do niepokoju. Taka reakcja organizmu może wynikać z obniżenia temperatury ciała, wahań w poziomach hormonów czy jako skutek zastosowanych leków. Dodatkowe koce pomogą zmniejszyć odczucie zimna.[1]

Obkurczanie się macicy

Rozciągnięta wcześniej macica zacznie się obkurczać (inwolucja macicy). To powolny proces, który trwa nawet kilka tygodni. Możesz odczuwać przy tym skurcze, które po 48 godzinach powinny być coraz mniej bolesne. Nasilać się mogą przy karmieniu noworodka. Przy dokuczliwym bólu możesz rozważyć zażycie leku przeciwbólowego (paracetamolu, ibuprofenu). Wcześniej skontaktuj się z farmaceutą, położną lub lekarzem.[1,3]

Odchody popołogowe

Nieodłączny, naturalny element połogu stanowią odchody połogowe (odchody poporodowe). Określa się tak wydzielinę wydobywającą się z dróg rodnych aż do około miesiąca po porodzie. Wnętrze macicy, które przez ostatnie miesiące było schronieniem dla maluszka, złuszcza się i odbudowuje. Początkowo wydzielina ma charakter krwisty, przypominając krwawienie miesiączkowe. Jest jednak dużo intensywniejsze. W późniejszym etapie wydzielina ma brunatny kolor, stopniowo jaśniejąc. W tym czasie pamiętaj o odpowiedniej higienie okolic dróg rodnych za pomocą wody z mydłem. Wydobywającą się wydzielinę wchłoną podpaski i wkładki, pozwalając Ci tym samym na codzienne funkcjonowanie. W tym czasie nie korzystaj z tamponów.[1,3]

Usunięcie nadmiaru wody

Ciało ciężarnej gromadzi dużo wody. Dlaczego? Wiąże się to z rozrzedzeniem krwi do ułatwienia jej przepływu, zwiększeniem się masy narządów i płynu owodniowego (wody płodowe). Dodatkowo, podczas pobytu w szpitalu ciężarna czasami dostaje płyny za pomocą kroplówek (np. w celu nawodnienia organizmu). Z tego względu w czasie połogu organizm chce jak najszybciej usunąć nadmiar wody. Objawia się to w postaci silnych potów czy częstszego oddawania moczu. Niestety, część takiej wody zatrzymuje się w organizmie. Winne są temu kobiece hormony, a dokładniej progesteron. Z tego względu część kobiet po porodzie zmaga się z nadmiernie opuchniętymi nogami. Aby zmniejszyć ich obrzęk, podczas odpoczynku możesz podnieść je powyżej bioder (np. poprzez podłożenie pod stopy poduszki).[3]

Zmiany w piersiach

Zapewne już w czasie ciąży zauważyłaś zmiany w Twoich piersiach. Stały się one większe i wrażliwsze na dotyk. Przez pierwsze dni po porodzie są jeszcze bardziej tkliwe i napięte, gdyż gruczoły mlekowe zaczynają produkować mleko dla noworodka. Zmiany w piersiach odczuwają zarówno mamy karmiące piersią, jak i te decydujące się na karmienie pociechy mlekiem modyfikowanym za pomocą butelki. Tym drugim w zatrzymaniu laktacji pomóc może noszenie ciasnych biustonoszy i unikanie stymulacji piersi.[1,6]

Sfera psychiczna

Pojawienie się małego człowieka na świecie to duże wyzwanie. Czujesz, że spadła na Ciebie duża odpowiedzialność i nie jesteś pewna, czy sobie poradzisz. To zrozumiałe odczuwać smutek, strach i przemęczenie – zdarza się to nawet bardzo świadomym, długo przygotowującym się do ciąży mamom. Taki smutek poporodowy potocznie nazywa się „baby blues”. Zwykle mija w pierwszych dwóch tygodniach po porodzie. Traktujemy go jako jedną z naturalnych reakcji na silne, skumulowane emocje mamy.

Baby blues nie myl z depresją poporodową. To dużo poważniejszy stan, w którym kobieta odczuwa silne obniżenie nastroju oraz smutek utrudniający jej codzienne funkcjonowanie i opiekę nad dzieckiem. Depresję można podejrzewać, gdy objawy utrzymują się ponad dwa tygodnie. Zawsze wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej i włączenia odpowiedniego leczenia. Jej pojawienie się obserwuje się nawet do roku od porodu.

Jeśli czujesz smutek i trudno Ci poradzić sobie z nową rzeczywistością, nie bój się szukać wsparcia. Zwróć się do swoich najbliższych, psychologa, położnej lub ginekologa.[4],[5]

POŁÓG – NIEPOKOJĄCE OBJAWY

Po zauważeniu u siebie poniższych objawów, jak najszybciej udaj się do lekarza. Twój niepokój powinny wzbudzić:

• bardzo nasilone krwawienia z dróg rodnych,
• duże skrzepy krwi w wydzielinie poporodowej (krwotok poporodowy),
• ból, zaczerwienienie lub obrzęk w okolicy łydki jednej nogi (zakrzepica),
• gorączka (temperatura powyżej 38 °C),
• ropna wydzielina z rany po cięciu cesarskim (infekcja),
• bardzo silne obniżenie nastroju (depresja poporodowa).[6],[7]

JAK O SIEBIE DBAĆ PODCZAS POŁOGU?

Podczas połogu daj sobie czas na odpoczynek i regenerację. Po porodzie nie musisz od razu być w świetnej formie fizycznej i psychicznej. Jeśli czujesz, że obowiązki Cię przerastają, poproś o pomoc najbliższych. Zadbaj o odpowiednią ilość snu (6-8 godzin) oraz zwróć uwagę, co nakładasz na talerz. Zdrowa i zbilansowana dieta matki w czasie karmienia piersią jest niezwykle ważna. Do codziennej aktywności włącz też ruch. Wystarczy poruszanie się po mieszkaniu czy wyjście na spacer –  cięższe treningi zostaw sobie na okres popołogowy. Od pierwszych dni warto chociaż przez chwilę poćwiczyć mięśnie dna macicy (mięśnie Kegla). Do ich zadań należy utrzymanie prawidłowego położenia macicy, pęcherza moczowego i odbytu, kontrola wypróżniania, a także uczestniczenie w doznaniach seksualnych. Wyćwiczone mięśnie Kegla pomogą poradzić Ci sobie z problemem nietrzymania moczu czy wypadania macicy (obniżeniem narządów rodnych). Kobieta w połogu powinna też zrezygnować ze współżycia, kąpania się w wannie oraz na basenie czy podnoszenia ciężkich przedmiotów.[7],[8],[9]

WYKAZ ŹRÓDEŁ:

^[1]           Berens P: Overview of the postpartum period: Normal physiology and routine maternal care. UpToDate 2022

^[2]           ACOG Committee Opinion No. 736: Optimizing Postpartum Care. Obstet Gynecol. 2018 May;131(5):e140-e150

^[3]           The Queen Elizabeth Hospital Kings Lynn NHS Foundation Trust: Information following childbirth. Kelly Wilson and Jayne Burton November 2016

^[4]           Viguera A: Postpartum unipolar major depression: Epidemiology, clinical features, assessment, and diagnosis. UpToDate 2022

^[5]           NHS: Overview – Postnatal depression https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/post-natal-depression/overview [dostęp: 28.10.2022]

^[6]           NHS: Your body after the birth https://www.nhs.uk/pregnancy/labour-and-birth/after-the-birth/your-body/ [dostęp: 28.10.2022]

^[7]           NHS: Early days https://www.nhs.uk/pregnancy/labour-and-birth/after-the-birth/early-days/ [dostęp: 28.10.2022]

^[8]           Brubaker L: Patient education: Pelvic floor muscle exercises (Beyond the Basics). UpToDate 2021

^[9]           The Hillingdon Hospitals NHS Foundation Trust: Caring for yourself and your baby (postnatal) https://www.thh.nhs.uk/services/women_babies/postnatal.php [dostęp: 28.10.2022]