Rodzaje mleka zastępczego

KIEDY STOSUJE SIĘ PREPARATY ZASTĘPUJĄCE MLEKO KOBIECE?

Eksperci zalecają, aby dążyć do wyłącznego karmienia piersią do 6 miesiąca życia, gdyż jest najlepszym pokarmem dla noworodka. To najprostsza droga do wspomagania rozwoju swojego dziecka. Mimo wielu korzyści, zarówno dla dziecka jak i mamy, istnieją sytuacje, gdy karmienie piersią jest przeciwwskazane.

Ze strony dziecka będą to bezwzględnie:

* galaktozemia,

* wrodzony niedobór laktazy.

Oraz czasem:

* ciężka choroba dziecka, która uniemożliwia matce nad nim opiekę np. sepsa

* rozszczep podniebienia utrudniający ssanie,

* niektóre wady serca.

Ze strony matki:

* czynna, nieleczona gruźlica,

* zakażenie wirusem HIV, HTLV-1, HTLV-2 lub Ebola,

* stosowanie leków, które są przeciwwskazane podczas laktacji,

* nadużywanie alkoholu czy narkotyków,

* konieczność wykonania badań z użyciem związków radioaktywnych.

* Gdy z różnych względów kobieta decyduje się na rezygnację z karmienia naturalnego lub istnieje potrzeba dokarmiania, niemowlęciu należy podawać preparaty zastępujące mleko kobiece.[1]

JAKIE MLEKO MODYFIKOWANE WYBRAĆ?

Mleka modyfikowane można podzielić na:

1. Początkowe „1”– przeznaczone dla noworodków i niemowląt do 6 miesiąca życia. W całości zaspokajają potrzeby żywieniowe.

2. Następne „2” – stosowane w żywieniu niemowląt do 1 roku życia, zalecane w okresie wprowadzania produktów uzupełniających.

3. Junior „3” – dedykowane dzieciom od 1 do 3 roku życia. Nie są one niezbędne, mogą jednak być podawane w celu zwiększenia spożycia żelaza, witaminy D oraz kwasu omega-3.

4. Preparaty mlekozastępcze – zamienniki mleka modyfikowanego stosowane z określonych wskazań medycznych. Różnią się od klasycznego mleka modyfikowanego, ponieważ w ich składzie znajdziemy częściowo już rozłożone białko.

Mleko modyfikowane najczęściej produkuje się na bazie mleka krowiego, które musi ulec odpowiednim zmianom, aby przypominać mleko kobiece. Czasem stosuje się też mleko kozie. Dostosowywana jest zawartość białka, tłuszczu oraz węglowodanów. Modyfikacjom ulega także poziom witamin i minerałów, by jak najwierniej odtworzyć naturalny pokarm. Producenci mogą dodawać probiotyki, prebiotyki, nukleotydy czy selen. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów, które wskazywałby na korzyści wynikające z dodatku wspomnianych składników.[1,2]

Co kiedy mleko jest nieodpowiednie?

Jeśli u niemowlęcia pojawiają się zaburzenia ze strony układu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, ból brzucha, kolki, wzdęcia lub objawy skórne: pokrzywka, obrzęk, atopowe zapalenia skóry mogą to być objawy alergii i nietolerancji pokarmowych.

W przypadku alergii u dziecka pomocne są preparaty mlekozastępcze. Powinny one być używane tylko pod nadzorem lekarza, aby ich stosowanie było bezpieczne. W zależności od wskazań, składy mogą się między sobą różnić. Wszystkie muszą mieć udokumentowane dane dotyczące odnoszonych korzyści oraz wpływu diety eliminacyjnej na wzrost i rozwój dziecka.[3]

Należy mieć na uwadze, że dzieci zmagające się z alergią pokarmową mogą słabiej przybierać na wadze czy wolniej rosnąć. To czy nasza pociecha wzrasta prawidłowo jest kontrolowane przez lekarza na bilansie rozwoju dziecka.[5]

Dieta eliminacyjna – na czym polega?

Dieta eliminacyjna to podstawowa metoda leczenia oraz diagnozy alergii pokarmowej. Polega na wyeliminowaniu z jadłospisu dziecka produktów wywołujących uczulenie. U niemowląt nadwrażliwych na krowie mleko nie stosuje się klasycznych mlek modyfikowanych, a zamiast nich wspomniane preparaty mlekozastępcze. Czasem może się zdarzyć, że objawy alergii pojawiają się już u dzieci karmionych piersią. Wtedy mama powinna wyeliminować ze swojej diety alergeny np. krowie mleko, ponieważ jego białka mogą przechodzić do ludzkiego mleka. Poprawnie zbilansowana dieta eliminacyjna nie powoduje niedoborów żywieniowych.[4],[5]

Rodzaje preparatów mlekozastępczych

Środki te są produkowane na bazie hydrolizatów białek oraz izolatów sojowych. Hydrolizowane, czyli częściowo rozłożone białko, jest mniej alergizujące. Im bardziej rozłożone białko, tym mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia objawów alergii. W zależności od rodzaju białka krowiego wyróżniamy hydrolizaty kazeinowe oraz serwatkowe, a w zależności od stopnia hydrolizy:

* o nieznacznym stopniu hydrolizy – stosowane w profilaktyce chorób alergicznych u dzieci obciążonych ryzykiem ich rozwoju,

* znacznym stopniu hydrolizy – stosowane w profilaktyce, diagnostyce oraz leczeniu alergii pokarmowych i nietolerancji, a także w zaburzeniach trawienia np. przewlekłych biegunkach,

* mieszanki elementarne/preparat aminokwasowy – część białkową stanowią tutaj wolne aminokwasy. Stosowane w leczeniu ciężkich alergii,

* preparaty sojowe – źródłem białka jest białko sojowe, są stosowane w przypadku nietolerancji laktozy i galaktozy. Niezalecane jest ich stosowanie poniżej 6 miesiąca życia, należy także sprawdzić tolerancję soi.[1,2,3]

Które mleka są refundowane?

Wszystkie mleka zastępcze można kupić w aptece bez recepty. Część z nich podlega refundacji przy określonych wskazaniach, takich tak nietolerancje pokarmowe. Można więc na nie otrzymać receptę od lekarza i kupić znacznie taniej. Decyzję o tym, które mleka są refundowane podejmuje Ministerstwo Zdrowia.

JAK PRZYGOTOWAĆ I PRZECHOWYWAĆ MLEKO MODYFIKOWANE?

Należy postępować zgodnie z instrukcją podaną przez producenta na opakowaniu – kartonie lub puszce mleka modyfikowanego, zwracając uwagę na jakość wody. Przed przygotowaniem trzeba umyć ręce, a miarkę wyparzyć. Woda musi być przegotowana, a następnie pozostawiona, do przestygnięcia. Temperatury powinna być zbliżona do temperatury ciała. Po przestygnięciu wody, odpowiednią ilość proszku trzeba w niej rozpuścić poprzez potrząsanie butelką.

Gotowego mleka nie wolno przechowywać w termosach ani podgrzewaczach. Każdą świeżą porcję z proszku trzeba przygotować bezpośrednio przed podaniem. Gotowe mleko modyfikowane może stać w temperaturze pokojowej maksymalnie 4 godziny. Pozostałości należy wylać i nie wykorzystywać ponownie.[3]

WYKAZ ŹRÓDEŁ:

^[1]           Szajewska H. et al. „Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci”. Przegląd Pediatryczny 2021/Vol 50.

^[2]           Więch M. „Do kiedy mleko modyfikowane?” epozytywnaopinia.pl [dostęp 03.08.2022 ]

^[3]           Weker H. i Barańska M. „Żywienie niemowląt i małych dzieci” Instytut Matki i Dziecka 12.2014 r.

^[4]           Kwiecień J. „Dieta eliminacyjna u dziecka z alergią pokarmową” Nutricia alergia na mleko krowie [dostęp 03.08.2022]

^[5]      Groetch M. „Management of food allergy: Nutritional issues” 07.2022 [dostęp 03.08.2022]